PQR ve WPQR nedir? ISO 15614-1 ve ASME IX’a göre kaynak prosedürü kalifikasyonu

PQR veya WPQR nedir?

Prosedür kalifikasyon kaydı bir kaynak prosedürü testini belgeler: kaynatılan test parçasını, gerçekte kullanılan kaynak değişkenlerini ve muayene ile mekanik testlerin sonuçlarını. Sonuçlar standardı karşılıyorsa kayıt, prosedürün istenen özelliklerde kaynak ürettiğini kanıtlar.

PQR, ASME Kazan ve Basınçlı Kap Kodu Section IX ile AWS D1.1’de kullanılan terimdir. WPQR – kaynak prosedürü kalifikasyon kaydı – ise ISO terimidir. Çeliklerin ark ve gaz kaynağı ile nikel ve nikel alaşımlarının ark kaynağı için geçerli standart ISO 15614-1’dir; ISO 15614 serisinin diğer bölümleri örneğin alüminyumu kapsar (ISO 15614-2).

PQR kanıttır. WPS ise ondan yazılan talimattır. Kaynakçının kendi yeterliliği ayrı bir dokümandır ve kaynakçı sertifikası rehberimizde anlatılır.

Prosedür testleri ve diğer kalifikasyon yolları

ISO sisteminde ISO 15607, bir kaynak prosedürünü kalifiye etmenin birkaç yolunu tanımlar. ISO 15614’e göre kaynak prosedürü testi en yaygın kabul gören yoldur ve çoğu uygulama standardının zorlu işler için şart koştuğu yöntemdir:

ASME Section IX’da prosedür test ile kalifiye edilir ve bir PQR’a kaydedilir; AWS tarafından yayımlanan standart kaynak prosedür şartnameleri (SWPS) ayrı bir yoldur. AWS D1.1 ayrıca, kodun sınırları içinde test olmadan kullanılabilen ön kalifiye WPS’lere izin verir.

Kalifikasyon adımları

1. pWPS’i yazın. Kalifiye etmek istediğiniz prosedürü tanımlayın ve test parçasını, kalifikasyon aralığı üretiminizi kapsayacak şekilde seçin.
2. Test parçasını kaynatın. ISO 15614-1’e göre kaynak ve testlere bir sınav görevlisi veya muayene kuruluşu tanıklık eder; ASME IX’da kalifikasyonun sorumluluğu imalatçıdadır.
3. Gerçek değerleri kaydedin. Akım, gerilim, kaynak hızı, ısı girdisi, ön ısıtma ve pasolar arası sıcaklıklar – planlanan aralıklar değil, gerçekte kullanılan değerler.
4. Muayene ve test edin. Standardın ve uygulamanın gerektirdiği tahribatsız muayene ve mekanik testler (aşağıya bakın).
5. PQR/WPQR’ı düzenleyin. Kayıt test değerlerini, sonuçları ve – ISO’da – kalifikasyon aralığını belirtir.
6. Üretim WPS’lerini bu aralık içinde yazın.

Test parçası üzerindeki testler

Testler birleştirme türüne, malzemeye, kalınlığa ve uygulamanın gereksinimlerine bağlıdır. Levhada bir alın kaynağı için gereksinimler tipik olarak şöyledir:

ISO 15614-1:2017 iki seviye ayırır. Seviye 1, ASME IX tarzı gereksinimlere dayanır; seviye 2 daha kapsamlıdır ve diğerlerinin yanı sıra makro incelemeyi ve sertlik testini içerir. Hangi seviyenin uygulanacağına uygulama standardı veya müşteri karar verir.

Kalifikasyon aralığı

Bir prosedür testi yalnızca birebir test parçasını kalifiye etmez. Standartlar esas değişkenleri – yeni bir kalifikasyon gerektiren değişiklikleri – tanımlar ve her birine bir aralık verir. Tipik esas değişkenler şunlardır:

• Kaynak yöntemi
• Ana malzeme grubu (ISO/TR 15608) veya P numarası (ASME)
• Kalınlık ve dış çap
• İlave metal tanımı veya F numarası / A numarası
• Akım türü ve kutuplama
• Çentik darbe veya sertlik gereksinimi olduğunda ısı girdisi
• Ön ısıtma ve pasolar arası sıcaklık
• Kaynak sonrası ısıl işlem

Örneğin ISO 15614-1’e göre, çentik darbe gereksinimi varsa kalifiye edilen ısı girdisinin üst sınırı testte kullanılan değerin %25 üzerindedir; sertlik gereksinimi varsa alt sınır %25 altındadır. ASME IX ayrıca yalnızca çentik tokluğu istendiğinde geçerli olan tamamlayıcı esas değişkenler (supplementary essential variables) tanımlar.

Aralık kuralları ayrıntılı olduğu ve standartlar arasında farklılık gösterdiği için, bir WPQR’ın aralığı her zaman sorumlu kaynak koordinatörü tarafından standardın güncel baskısına göre kontrol edilmelidir.

PQR veya WPQR’ın süresi dolar mı?

Ne ISO 15614-1 ne de ASME Section IX bir prosedür kalifikasyonuna bitiş tarihi verir: üretim aralığı içinde kaldığı sürece PQR veya WPQR geçerli kalır. Ancak uygulama standartları, sertifikasyon programları veya müşteriler ek gereksinimler isteyebilir – örneğin prosedürün hâlâ kullanıldığının teyit edilmesi. Kaynakçı yeterlilikleri ise farklıdır: düzenli onay gerektirir.

İyi bir PQR yıllarca WPS’leri destekleyebildiği için asıl risk onun izini kaybetmektir. Ortak klasörlerdeki taranmış kayıtlar, belirsiz revizyon durumu ve WPS ile PQR arasında bağlantı olmaması, denetimleri bir arama faaliyetine dönüştürür.

Bunu weldXpert’te yapın

weldXpert her PQR ve WPQR’ı değerleriyle birlikte, müşteri ve projeye göre izlenebilir şekilde saklar. Yeni bir işi kapsayan kalifikasyonu bulmak için malzemeye, kalınlığa veya değerlere göre filtreleyin, ardından WPS’i seçilen PQR’dan weldXpert doldursun – ikisi arasındaki bağlantı dokümanla birlikte saklanır.

PQR ve WPQR yönetimi →

WPS yazılımı →