Lascertificaat verlengen: lasserskwalificatie volgens ISO 9606-1, ASME IX en AWS D1.1
Eén keer gekwalificeerd. Alleen geldig als u het bijhoudt.
Een lascertificaat is geen vergunning voor het leven. Elke norm koppelt het aan blijvend lassen, en ISO 9606-1 voegt bevestigingen en hervalidatie toe. Deze gids legt uit hoe lasserskwalificatie werkt en wat er nodig is om certificaten geldig te houden.
Wat is lasserskwalificatie?
Lasserskwalificatie toont aan dat een persoon goede lassen kan maken met een bepaald proces, materiaal, dikte en positie. Ze staat los van de procedurekwalificatie: de PQR/WPQR bewijst de procedure, de lasserskwalificatie bewijst de persoon die de WPS volgt.
De belangrijkste normen zijn:
- ISO 9606-1 – kwalificatietest voor lassers voor smeltlassen van staal (andere delen behandelen bijvoorbeeld aluminium).
- ISO 14732 – kwalificatie van lasoperators en lasinstellers voor gemechaniseerd en automatisch lassen.
- ASME Section IX – welder and welding operator performance qualification (WPQ) voor drukapparatuur.
- AWS D1.1 – lasserskwalificatie voor het lassen van staalconstructies.
De kwalificatietest
De lasser last een proefstuk volgens een pWPS of WPS. Het proefstuk wordt visueel onderzocht en daarna beproefd – afhankelijk van de norm en het verbindingstype met radiografie of ultrasoon onderzoek, buigproeven, breukproeven of macro-onderzoek. Volgens ISO 9606-1 wordt de test bijgewoond door een examinator of examinerende instantie, die het certificaat afgeeft.
Net als een procedurekwalificatie dekt een lasserskwalificatie een bereik: van processen, productvormen (plaat of buis), verbindingstypen, materiaalgroepen, soorten toevoegmateriaal, diktes, diameters en posities. Volgens ISO 9606-1 wordt dit bereik samengevat in de aanduiding op het certificaat:
ISO 9606-1 135 P BW FM1 S t10 PA ss nb – proces 135 (MAG), plaat, stompe las, toevoegmateriaalgroep FM1, massieve draad, dikte van het proefstuk 10 mm, onder-handse positie, eenzijdig gelast zonder backing.
Elk element bepaalt wat de lasser in de productie mag lassen – daarom is het met de hand koppelen van lassers aan WPS’en zo foutgevoelig.
Geldigheid en verlenging volgens ISO 9606-1
Volgens ISO 9606-1 begint de kwalificatie op de datum waarop het proefstuk is gelast. Om geldig te blijven zijn twee dingen nodig:
1. Bevestiging elke zes maanden
Elke zes maanden bevestigt de lascoördinator van de werkgever of een andere verantwoordelijke persoon op het certificaat dat de lasser binnen het kwalificatiebereik heeft gewerkt. Heeft de lasser meer dan zes maanden niet met het proces gelast, of is er een specifieke reden om aan zijn vaardigheid te twijfelen, dan is de kwalificatie niet meer geldig.
2. Hervalidatie
ISO 9606-1 (paragraaf 9.3) biedt de fabrikant drie manieren om de kwalificatie te hervalideren. De gekozen optie wordt bij afgifte op het certificaat vermeld:
| Optie | Eis | Geldigheid |
|---|---|---|
| a) | Nieuwe kwalificatietest | Hertest elke 3 jaar |
| b) | Twee lassen uit de laatste 6 maanden van de geldigheidsperiode beproefd met radiografie, ultrasoon onderzoek of destructieve beproeving, en vastgelegd | Elke 2 jaar gehervalideerd |
| c) | Lasser werkt voor dezelfde fabrikant, waarvan het kwaliteitssysteem voldoet aan ISO 3834-2 of ISO 3834-3; productielassen minstens twee keer per jaar volumetrisch of destructief beproefd en gedocumenteerd | Geldig zolang aan de voorwaarden wordt voldaan |
Opties b) en c) zijn afhankelijk van beproevingsresultaten uit de productie. Zonder die registraties kan het certificaat niet worden verlengd en moet de lasser opnieuw worden getest.
ASME IX en AWS D1.1: continuïteit
ASME Section IX en AWS D1.1 werken niet op dezelfde manier met halfjaarlijkse handtekeningen op het certificaat; zij gaan uit van continuïteit:
| ISO 9606-1 | ASME Section IX | AWS D1.1 | |
|---|---|---|---|
| Basisregel | Bevestiging elke 6 maanden plus hervalidatieoptie a), b) of c) | Blijft geldig zolang de lasser het proces blijft gebruiken | Blijft onbeperkt van kracht zolang de lasser het proces blijft gebruiken |
| Vervalt als | Meer dan 6 maanden niet met het proces gelast, of reden om aan vaardigheid te twijfelen | Proces 6 maanden of langer niet gebruikt, of specifieke reden om aan vaardigheid te twijfelen | Proces 6 maanden niet gebruikt, of specifieke reden om aan vaardigheid te twijfelen |
| Wat u bewaart | Ondertekende bevestigingen, beproevingsregistraties voor b) of c) | Continuïteitsregistratie per lasser en proces | Continuïteitsregistratie per lasser en proces |
Bij alle drie de normen ligt de verantwoordelijkheid bij de werkgever. Welke norm u ook volgt, de praktische vraag is dezelfde: kunt u voor elke lasser en elk proces aantonen dat de kwalificatie geldig was op de dag dat een las werd gemaakt?
Het overzicht houden in de praktijk
- Eén registratie per kwalificatie, niet per lasser: een lasser met drie processen heeft drie geldigheidsperioden.
- Plan de hervalidatie op tijd. Voor optie b) moeten de testlassen uit de laatste zes maanden van de geldigheidsperiode komen – dat moet gepland worden, niet ontdekt.
- Registreer continuïteit. Noteer welke lasser welk proces op welke opdracht heeft gebruikt; het is uw bewijs onder ASME IX en AWS D1.1 en uw basis voor de ISO-bevestigingen.
- Koppel vóór u plant. Controleer of het bereik van de lasser de WPS dekt – proces, materiaalgroep, dikte, diameter en positie – voordat u de opdracht toewijst.
- Geef lassers bewijs op locatie. Inspecteurs vragen ernaar; een actuele laspas beantwoordt de vraag in seconden.
Zo doet u dit in weldXpert
weldXpert vult volledige WPQ-certificaten in vanuit de kwalificatiewaarden die u invoert, laat zien welke lassers voor elke WPS gekwalificeerd zijn, markeert vervaldata in kleur en stuurt meerdere e-mailherinneringen in de laatste maand voordat een certificaat verloopt. Een laspas wordt in twee klikken gemaakt uit de opgeslagen kwalificaties.
Vragen over lasserskwalificatie.
Hoe lang is een lascertificaat volgens ISO 9606-1 geldig?
Dat hangt af van de hervalidatieoptie die de fabrikant kiest: hertest elke 3 jaar (optie a), hervalidatie elke 2 jaar op basis van beproefde productielassen (optie b), of doorlopende geldigheid onder een kwaliteitssysteem volgens ISO 3834-2/-3 met regelmatige beproeving (optie c). In alle gevallen is elke zes maanden een bevestiging nodig.
Wat is de halfjaarlijkse bevestiging?
Elke zes maanden bevestigt de lascoördinator of een andere verantwoordelijke persoon van de werkgever op het certificaat dat de lasser binnen het kwalificatiebereik heeft gewerkt.
Wat gebeurt er als een lasser zes maanden niet heeft gelast?
Volgens ISO 9606-1, ASME IX en AWS D1.1 vervalt de kwalificatie voor dat proces als het zes maanden niet is gebruikt (ISO: meer dan zes maanden). De lasser moet dan opnieuw worden gekwalificeerd.
Wat is het verschil tussen ISO 9606-1 en ISO 14732?
ISO 9606-1 kwalificeert lassers die de toorts of elektrode met de hand of gedeeltelijk gemechaniseerd voeren. ISO 14732 kwalificeert lasoperators en lasinstellers voor volledig gemechaniseerd en automatisch lassen.
Is de lasserskwalificatie gebonden aan de werkgever?
Volgens ISO 9606-1 zijn de bevestigingen en de hervalidatieopties b) en c) de verantwoordelijkheid van de werkgever, en optie c) is gebonden aan dezelfde fabrikant. Als een lasser van werkgever wisselt, moet de nieuwe werkgever de geldigheid vaststellen.
Bekijk het met uw eigen documenten.
Plan een gratis kennismaking – we laten weldXpert zien met voorbeelden uit uw lasafdeling.